1. Tarafların Bilgileri
Satıcı ve alıcı bilgilerinin tam ve eksiksiz olması gerekir:
- Unvan
- Adres
- Vergi numarası
- Yetkili kişi adı
- Telefon ve e-posta
- Ticaret sicil bilgisi
🎯 Bu bilgiler ileride ödeme ve gümrük işlemlerinde de referans alınır.
2. Sözleşmenin Konusu ve Kapsamı
Bu madde altında:
- Hangi ürün(ler) satılıyor?
- Hangi ülkede, hangi pazarda kullanılacak?
- Sözleşmenin toplam bedeli ne?
- Sipariş bazlı mı yoksa uzun dönemli mi?
açıkça belirtilmelidir.
❌ “Taraflar karşılıklı anlaşmışlardır” gibi genel ifadeler yerine somut açıklama kullanılmalı.
3. Fiyatlandırma ve Para Birimi
- Fiyat birim bazında belirtilmeli (USD/Euro/GBP vb.)
- Tüm fiyatların vergisiz (net) mi, KDV dahil mi olduğu açık olmalı
- Döviz kuru dalgalanmalarına karşı geçerlilik süresi veya sabitleme yöntemi yazılmalı
4. Teslim Şekli ve Süresi
Bu kısımda mutlaka Incoterms 2020 referans gösterilmeli:
✅ EXW (Ex Works)
✅ FOB (Free On Board)
✅ CIF (Cost, Insurance, Freight)
✅ DAP (Delivered At Place)
Örnek: “Teslimat şekli: CIF Hamburg Port (Incoterms 2020).”
Teslim süresi (örneğin “Siparişi takiben 30 gün içinde sevkiyat”) net yazılmalı.
5. Ambalajlama ve Yükleme
- Ürün nasıl ambalajlanacak?
- Paletli mi, dökme mi, özel koli mi?
- Yükleme limanı veya çıkış noktası neresi?
📦 Ambalaj şekli, gümrük süreçlerinde sorun yaşamamak için önemlidir.
6. Sertifikalar ve Belgeler
Bu bölümde:
- CE, ISO, FDA, Halal gibi belgeler belirtilmeli
- Gerekli gümrük belgeleri (menşe şahadetnamesi, ATR, EUR.1 vb.) hangi tarafça sağlanacağı yazılmalı
7. Ödeme Şartları
✅ Peşin (T/T in advance)
✅ Akreditif (L/C)
✅ Vesaik mukabili (CAD)
✅ Vadeli ödeme (Open Account)
Mutlaka ödeme şekli, vade and gecikme halinde uygulanacak faiz yazılmalı.
Örnek: “Fatura tarihinden itibaren 30 gün içinde, USD bazında, banka havalesi yoluyla.”
8. Teslimat Sonrası Sorumluluk ve Garanti
- Ürünün garanti süresi
- Hangi koşullarda garanti geçerli?
- Taşıma sırasında doğacak hasarlardan kim sorumlu?
🎯 Bu madde en çok ihtilaf çıkan alanlardan biridir. Açık ve net yazılmalı.
9. Mücbir Sebep
Force majeure (mücbir sebep) durumlarında tarafların sorumluluğu düzenlenir.
- Savaş, doğal afet, grev vb. olaylarda gecikme veya iptal hakkı
- Bildirim süresi ve şekli
- Alternatif çözüm yolları
10. İhtilafların Çözümü
- Hangi ülke kanunları geçerli olacak?
- İhtilaf durumunda hangi mahkeme yetkili?
- Alternatif çözüm yolları (arabuluculuk, tahkim vs.) belirlenecek mi?
Çapraz ülke satışlarında bu madde kritik önemdedir.
11. Gizlilik Maddesi
Satıcı ve alıcı arasında ticari sırların veya fiyat bilgilerinin üçüncü kişilere açıklanmayacağına dair madde eklenebilir.
12. Sözleşme Süresi ve Fesih
- Sözleşme tek seferlik mi, uzun dönemli mi?
- Taraflar hangi şartlarda fesih hakkına sahip?
- Fesih bildirimi için süre ne olacak?
Sık Yapılan Hatalar
❌ Incoterms belirtilmeden teslimat şekli yazmak
❌ Fatura ve ödeme para birimini karışık kullanmak
❌ Garanti ve hasar sorumluluğunu belirsiz bırakmak
❌ Tahkim veya mahkeme maddesini eksik yazmak
❌ Sözleşmeyi sadece e-posta ile onaylayıp, imzalı kopya almamak
Sonuç
İhracatta iyi hazırlanmış bir satış sözleşmesi, hem satıcıyı hem alıcıyı korur ve ticaretin sorunsuz yürümesini sağlar.
✅ Haklar netleşir
✅ Sorumluluklar belirlenir
✅ İhtilaf riski azalır
✅ Alıcıya profesyonel imaj verilir
Unutmayın:
E-posta trafiğiyle yapılan satış, ticaret değildir.
Sözleşme ile güven, güvenle sürdürülebilir ihracat sağlanır.
Kaynaklar:
- ICC – International Sales Contracts Templates
- ITC – Model Contracts for SMEs
- T.C. Ticaret Bakanlığı – İhracat Sözleşmesi Rehberi
- MK Export saha deneyimleri
